Ερμαν Εσσε - "ουσιαστική" ενηλικίωση


Ερμαν Εσσε  - "ουσιαστική" ενηλικίωση: Την κυριολεκτική και μεταφορική ενηλικίωση, απ' την οποία ποτέ και κανείς δεν κατάφερε να ξεφύγει.



 Ο Έσσε έπασχε από κατάθλιψη, ναι, όπως οι περισσότεροι συγγραφείς, λογοτέχνες, ποιητές και φιλόσοφοι κάθε ιστορικής περιόδου και εποχής.
Ο Έσσε ήταν ένας Γερμανός λογοτέχνης που γεννήθηκε στη Νυρεμβέργη το 1877, έζησε μέχρι το 1962 και έγραψε μια σειρά εξαιρετικών διηγημάτων, όπως το «Σιντάρτα», το «Λύκο της Στέπας», τον «Ντέμιαν», τον βραβευμένο με Νόμπελ λογοτεχνίας «Νάρκισσος και Χρυσόστομος».
Η επαφή του διάσημου συγγραφέα Έσσε με τη λογοτεχνία ξεκίνησε κυρίως ως προσπάθεια λύτρωσης και διεξόδου απ’ τα ψυχικά προβλήματα. Ο Έρμαν Έσσε, δούλεψε επίσης ως βιβλιοπώλης, πράγμα που του έδωσε την ευκαιρία να μελετήσει πολλές επιστήμες, ενώ στη συνέχεια ειδικεύτηκε στη νομική επιστήμη, τη φιλοσοφία και τη θεολογία. Μέρος των πνευματικών του αναζητήσεων και βασικές του πηγές έμπνευσης υπήρξαν τα έργα των Νίτσε, Γκαίτε, Σίλερ, αλλά και η ελληνική μυθολογία.

Πολλά βιβλία του είναι εμφανώς επηρεασμένα απ’ την ψυχαναλυτική μέθοδο του Καρλ Γιουνγκ, σε συνδυασμό με την έλξη που του άσκησε επίσης ο μυστικισμός των ανατολικών θρησκειών και φιλοσοφιών, πράγμα που τον ανέδειξε σε πνευματικό «γκουρού» της μποέμ νεολαίας του ’60.

Στα έργα του βλέπει κανείς το ίδιο το ασυνείδητο να παίρνει τη μορφή των κεντρικών του χαρακτήρων, όλοι τους βρισκόμενοι σε μια πυρετώδη αναζήτηση εσωτερικής αλήθειας, μια αναζήτηση για αλήθεια που «έκαιγε» μέσα στον ίδιο τον Έσσε καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου του.
Το ύφος του είναι πρωτόγνωρα άμεσο, βαθύ και ουσιαστικά διεισδυτικό, κοιτάει μέσα στην ψυχή του αναγνώστη και εκφράζει άπταιστα κάθε άνθρωπο που αγωνιεί ολόψυχα να χτίσει έναν αρμονικό εσωτερικό εαυτό.

Αν υπάρχει όμως ένα και μοναδικό πράγμα που διαφοροποιεί τον Έσσε από κάθε συγγραφέα της γενιάς του, αλλά και γενικά, είναι ο απίστευτα διαπεραστικός και (τόσο όσο) κυνικός τρόπος, με τον οποίο περιέγραψε την ενηλικίωση: Την πιο βαθιά υπαρξιακή και επίπονη φάση στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου.
Το παρακάτω απόσπασμα είναι παρμένο από τον «Ντέμιαν», ένα έργο που δημοσιεύτηκε πρώτη φορά το 1919. Ισως η πιο ειλικρινής αφήγηση γύρω απ’ την ενηλικίωση, μια φάση έντονης υπαρξιακής αγωνίας και σχεδόν αναγκαστικής ωρίμανσης, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, συνίσταται στο «χαμένο παράδεισο της παιδικής ηλικίας και τη μετάβαση στον κόσμο της ευθύνης και της γνώσης.»
Κείμενα «ουσιαστικής» ενηλικίωσης με την κυριολεκτική και μεταφορική σημασία από έναν δεινότατο παρατηρητή της ανθρώπινης ψυχής.

«Ντέμιαν»

«Όπως όλοι οι γονείς, έτσι και οι δικοί μου δεν έκαναν καμία προσπάθεια να μου εμφυσήσουν τα συναρπαστικά μυστήρια της ζωής, ούτε καν τα κατάφεραν. Το μόνο που έκαναν ήταν να κουράζονται υποστηρίζοντας τις απέλπιδες προσπάθειές μου να αρνηθώ την πραγματικότητα και να συνεχίσω να ζω μέσα σε έναν παιδικό κόσμο που γινόταν όλο και περισσότερο ψεύτικος και παραπλανητικός. Μπορεί να φταίει το γεγονός ότι οι γονείς δεν μπορούν να κάνουν πολλά γι’ αυτό, και δεν προσπαθώ να κατηγορήσω τους δικούς μου. Ήταν δική μου απόφαση να διερευνώ τον εαυτό μου και να βρίσκω το δικό μου δρόμο και όπως τα περισσότερα καλοαναθρεμμένα παιδιά δεν τα κατάφερα πολύ καλά.
Ο κάθε άνθρωπος περνά την περίοδο αμφισβήτησης. Για το μέσο άνθρωπο είναι η στιγμή στη ζωή του όταν οι απαιτήσεις της μοίρας του έρχονται σε σύγκρουση με το περιβάλλον του, όταν ο δρόμος που ανοίγεται μπροστά του κερδίζεται πολύ δύσκολα. Για πολλούς είναι η μοναδική στιγμή στη ζωή τους όταν δοκιμάζουν το θάνατο και την αναβίωση που είναι μοιραία στη διάρκεια της παρακμής και της βαθμιαίας εξαφάνισης της παιδικής ηλικίας, όταν μας εγκαταλείπουν όλα αυτά που αγαπήσαμε, και ξαφνικά νιώθουμε τη μοναξιά και τη θανατερή παγωνιά του κόσμου γύρω μας.
Και πάρα πολλοί άνθρωποι μένουν για πάντα κρεμασμένοι σε αυτόν το γκρεμό και προσκολλούν απελπισμένα όλη τους τη ζωή στο παρελθόν που ποτέ δεν έρχεται πίσω, στο όνειρο του χαμένου παραδείσου, το οποίο είναι το χειρότερο και το πιο ανηλεές από όλα τα όνειρα.»

Όποιος δε θέλει με τίποτα να μεγαλώσει, όποιος επιμένει να αρνείται την πραγματικότητα του ενήλικου κόσμου, ως έχει, πρέπει οπωσδήποτε να μυηθεί στην «ενηλικίωση» κατά Έρμαν Έσσε και να διαβάσει τον Ντέμιαν.

«Κάθε ανθρώπου η ζωή είναι ένας δρόμος μέσα στον εαυτό του, μια προσπάθεια να βρει κάποιο δρόμο, το ίχνος ενός μονοπατιού. Κανείς ποτέ δεν υπήρξε ολότελα ο εαυτός του, ωστόσo ο καθένας αγωνίζεται να το πετύχει, και ο κουτός και ο ευφυής, όσο καλύτερα μπορεί. Όλοι μας ως το τέλος της ζωής μας κουβαλάμε τα υπολείμματα από τη γέννησή μας, τις μεμβράνες και το κέλυφος από τ’ αυγό ενός αρχέγονου κόσμου. Πολλοί δεν καταφέρνουν ποτέ να γίνουν άνθρωποι. Παραμένουν βάτραχοι, σαύρες, μυρμήγκια. Πολλοί είναι άνθρωπoι από τη μέση κι απάνω και ψάρια από τη μέση και κάτω. Ο καθένας, ωστόσο, αντιπροσωπεύει μια προσπάθεια της φύσης να δημιουργήσει μια ανθρώπινη ύπαρξη. Οι ρίζες μας είναι κοινές. ‘Ολοι προερχόμαστε από την ίδια μήτρα. Το κάθε άτομο ξεπετιέται από την ίδια άβυσσο, αγωνίζεται να πετύχει το σκοπό του. Καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλο, μα κάθε άνθρωπος μπορεί να εξηγήσει μόνο τον εαυτό του.»  
                                                                              

 Έρμαν Έσσε

Δεν υπάρχουν σχόλια