“Είναι όλοι τους λιπόψυχοι. Κρύβονται πίσω από ήθη και δοξασίες”.-Fr.Nietzsche

 Όταν ο μεγάλος στοχαστής περιφρονεί τους ανθρώπους, περιφρονεί την οκνηρία τους·




Η ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΑΘΕ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΖΩΗΣ
Ρώτησαν έναν ταξιδευτή που είχε δει πολλές χώρες και λαούς και κάμποσες ηπείρους ποια ιδιότητα συναντούσε στους ανθρώπους όπου κι αν πήγαινε, κι εκείνος είπε: “Έχουν ροπή προς την οκνηρία”.
Ορισμένοι θα θεωρήσουν πως θα ήταν πιο ορθό και πιο έγκυρο αν είχε πει: “Είναι όλοι τους λιπόψυχοι. Κρύβονται πίσω από ήθη και δοξασίες”.
Κατ’ ουσίαν, κάθε άνθρωπος γνωρίζει πολύ καλά πως ο ίδιος υπάρχει στον κόσμο μονάχα μια φορά – ως unicum [μοναδικότητα] – και πως καμία άλλη σύμπτωση, όσο ασυνήθιστη κι αν είναι, δεν θα συνταιριάξει για δεύτερη φορά τα κομμάτια προκειμένου να προκύψει από μια τόσο αλλόκοτα ποικιλόχρωμη πολλαπλότητα μια ενότητα σαν τη δική του· το ξέρει αυτό, αλλά το κρύβει σαν βεβαρημένη συνείδηση – και για ποιον λόγο; Από φόβο του πλησίον, ο οποίος απαιτεί να τηρούνται οι συμβάσεις και κρύβεται ο ίδιος πίσω απ’ αυτές.
Τι είναι όμως αυτό που αναγκάζει το άτομο να φοβάται τον πλησίον, να σκέφτεται και να πράττει αγελαία και να μην είναι ευχαριστημένος με τον ίδιο του τον εαυτό;
Για μερικούς και σπάνιους ανθρώπους, είναι ίσως η αιδημοσύνη. Για τους περισσότερους όμως, είναι το ότι βολεύονται, αδρανούν, εν ολίγοις η ροπή εκείνη προς την οκνηρία για την οποία έκανε λόγο ο ταξιδευτής. Έχει δίκιο; Οι άνθρωποι είναι πιο οκνηροί παρά λιπόψυχοι, περισσότερο δε απ’ όλα φοβούνται τον μόχθο με τον οποίο θα τους επιβάρυνε η επιλογή της άνευ όρων εντιμότητας και γυμνότητας. Μόνο οι καλλιτέχνες απεχθάνονται το να διάγεται η ανθρώπινη ύπαρξη χαλαρά με συμπεριφορές δανεικές και τις κοινές δοξασίες σαν πανωφόρι, και αποκαλύπτουν το μυστικό, τη βεβαρημένη συνείδηση του καθενός, την αρχή πως κάθε άνθρωπος είναι ένα μοναδικό θαύμα· τολμούν να μας δείξουν τον άνθρωπο, τον τρόπο με τον οποίο αυτός, έως την παραμικρή κίνηση των μυών του, είναι ο εαυτός του, είναι μοναδικός και, μάλιστα, το ότι αυτός, με τούτη την αυστηρή εσωτερική συνέπεια της μοναδικότητας του, είναι όμορφος και άξιος θεώρησης, πρωτοφανής και απίστευτος όπως κάθε έργο της φύσης, και επουδενί ανιαρός.
Όταν ο μεγάλος στοχαστής περιφρονεί τους ανθρώπους, περιφρονεί την οκνηρία τους· διότι αυτή είναι που τους κάνει να μοιάζουν με προϊόντα μαζικής παραγωγής, με κάτι το αδιάφορο, το ανάξιο συναναστροφής και νουθεσίας. 
Ο άνθρωπος που δεν θέλει να αποτελεί μέρος της μάζας χρειάζεται μόνο να πάψει να αντιμετωπίζει τον εαυτό του κατά πώς τον βολεύει· οφείλει να ακολουθεί τη συνείδησή του, η οποία του φωνάζει: “Να είσαι ο εαυτός σου! Δεν είσαι εσύ όλα αυτά που τώρα πράττεις, πιστεύεις, ποθείς”.
Κάθε νεανική ψυχή ακούει μέρα νύχτα τούτο το κάλεσμα της συνείδησης και συγκλονίζεται· διότι, όταν συλλογίζεται την πραγματική απελευθέρωσή της, διαισθάνεται το ανέκαθεν καθορισμένο μέτρο της ευτυχίας της, ευτυχίας για την κατάκτηση της οποίας καμία βοήθεια δεν μπορεί να περιμένει όσο η ίδια παραμένει δεμένη με τις αλυσίδες των δοξασιών και του φόβου. Και δίχως αυτή την απελευθέρωση, πόσο θλιβερή και κενή νοήματος μπορεί να γίνει η ζωή!
Δεν υπάρχει στη φύση πλάσμα πιο κούφιο και αποκρουστικό από τον άνθρωπο που έχει ξεγλιστρήσει από τον εαυτού δαίμονα και τώρα λοξοκοιτάζει ανήσυχα δεξιά και αριστερά του και πίσω του και προς πάσα κατεύθυνση. Ουδόλως χρειάζεται τελικά να καταφέρεται κανείς εναντίον ενός τέτοιου είδους ανθρώπου· διότι είναι σκέτο περίβλημα χωρίς πυρήνα, ένδυμα κουρελιασμένο, βαμμένο, παραφουσκωμένο, φάντασμα φτιασιδωμένο που ούτε καν φόβο μπορεί να προκαλέσει,ασφαλώς δε ούτε και συμπόνια.
Κι αν έχουμε δίκιο όταν λέμε πως ο οκνηρός σκοτώνει τον χρόνο· τότε θα πρέπει να μας ανησυχεί σοβαρά μια εποχή που εναποθέτει τη σωτηρία της στις κοινές δοξασίες, δηλαδή στην ιδιωτική οκνηρία· διότι βέβαια, στην περίπτωση αυτή, πρόκειται για ένα είδος χρόνου που όντως κάποτε θα σκοτωθεί – εννοώ ότι θα απαλειφθεί από την ιστορία της πραγματικής απελευθέρωσης της ζωής.
 Πόσο μεγάλη θα είναι η αποστροφή κατοπινών γενεών να καταπιαστούν με την κληρονομία εκείνης της εποχής κατά τη διάρκεια της οποίας δεν κυβερνούσαν ζωντανοί άνθρωποι, αλλά ανδρείκελα που τελούσαν υπό το κράτος των κοινών δοξασιών· για τον λόγο ίσως αυτόν, για κάποιο πολύ μακρινό μέλλον, η εποχή μας, καθότι εκείνη που στερείται το πραγματικό ανθρώπινο στοιχείο, θα αποτελεί ενδεχομένως την πιο σκοτεινή και την πιο άγνωστη περίοδο της ιστορίας.
Διασχίζω τους καινούργιους δρόμους των πόλεών μας και σκέφτομαι πως, απ’ όλα αυτά τα φριχτά σπίτια που έχτισε για λογαριασμό του το υποταγμένο στις κοινές δοξασίες γένος, ούτε ένα δεν θα υπάρχει σ’ έναν αιώνα και πως, μέχρι τότε, ακόμα και οι δοξασίες αυτών των οικοδομών θα έχουν αναμφίβολα και αυτές ανατραπεί.
Πόσο αισιόδοξοι μπορούν αντιθέτως να είναι όλοι εκείνοι που δεν αισθάνονται πολίτες αυτής της εποχής! Διότι, αν ήταν πράγματι πολίτες της, τότε θα υπηρετούσαν και οι ίδιοι τον κοινό σκοπό να σκοτώσουν την εποχή τους και να αφανιστούν μαζί της – ενώ αυτοί, αντίθετα, επιθυμούν να επαναφέρουν την εποχή τους στη ζωή, για να συνεχίσουν να ζουν σ’ αυτήν τη ζωή και οι ίδιοι.






Friedrich Nietzsche
Ο ΣΟΠΕΓΧΑΟΥΕΡ
ΩΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ


Εκδόσεις ΡΟΕΣ / ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Δεν υπάρχουν σχόλια