Τύχη, με φτώχεια απειλείς; Σε περιγελάει ο Μητροκλής ...( ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ)

ΕΙ ΑΥΤΑΡΚΗΣ Η ΚΑΚΙΑ ΠΡΟΣ ΚΑΚΟΔΑΙΜΟΝΙΑΝ


Η κακία κάνει όλους τους ανθρώπους αξιολύπητους στα πάντα, αφού ως δημιουργός δυστυχίας είναι αυτάρκης· δεν χρειάζεται ούτε όργανα ούτε υπηρέτες.
Άλλοι όμως τύραννοι, όταν θέλουν να κάνουν δυστυχισμένους εκείνους που τιμωρούν, διατηρούν δημίους και βασανιστές ή επινοούν πυρωμένα σίδερα ή σφήνες, ενώ η κακία, χωρίς κανένα εξοπλισμό, όταν έχει συνενωθεί με την ψυχή, τη συντρίβει και την καταβάλει και γεμίζει τον άνθρωπο με λύπη και θρήνους, βαρυθυμία και τύψεις.
Οι πόλεις, όπως ξέρουμε, όταν προκηρύσσουν δημοπρασία για την κατασκευή ναών ή κολοσσιαίων αγαλμάτων, ακούνε τις προτάσεις των καλλιτεχνών που συναγωνίζονται για την εργολαβία και φέρνουν τους οικονομικούς τους προϋπολογισμούς και τα υποδείγματά τους και μετά επιλέγουν αυτόν που θα κάνει την ίδια δουλειά φτηνότερα, καλύτερα και γρηγορότερα.
Ελάτε λοιπόν να υποθέσουμε πως προκηρύσσουμε και μεις δημοπρασία για μια κακορίζικη ζωή και πως η Τύχη και η Κακία έρχονται να συναγωνιστούν για την εργολαβία.
Η Τύχη είναι εφοδιασμένη με όλων των ειδών τα όργανα και με πανάκριβο εξοπλισμό για να κάνει τη ζωή δυστυχισμένη και άθλια· φέρνει μαζί της τρομερές ληστείες και πολέμους και ανίερες σφαγές από τυράννους και καταιγίδες στη θάλασσα και κεραυνούς από τον αέρα· παρασκευάζει κώνεια, κρατάει σπαθιά, στρατολογεί συκοφάντες, σηκώνει φωτιές, βροντάει αλυσίδες και χτίζει φυλακές· ωστόσο, τα περισσότερα από τούτα ανήκουν στην Κακία πιο πολύ παρά στην Τύχη· ας υποθέσουμε όμως ότι είναι όλα της Τύχης. Ας αφήσουμε την Κακία να παρευρίσκεται εντελώς άοπλη, χωρίς να χρειάζεται καμιά εξωτερική βοήθεια ενάντια στον άνθρωπο, και ας ρωτήσει η Τύχη πώς σκοπεύει να κάνει τον άνθρωπο δυστυχισμένο και αποθαρρημένο:
Τύχη, με φτώχεια απειλείς; Σε περιγελάει ο Μητροκλής, που το χειμώνα κοιμόταν ανάμεσα στα πρόβατα και το καλοκαίρι στα προπύλαια των ιερών, κι όμως προκαλούσε τον βασιλιά των Περσών, που περνούσε τον χειμώνα στη Βαβυλώνα και το καλοκαίρι στη Μηδία, να παραβγεί μαζί του σε αγώνα ευτυχίας. Φέρνεις δουλεία και αλυσίδες και δουλική αγοραπωλησία; Σε περιφρονεί ο Διογένης, γιατί όταν πουλιόταν από πειρατές, διαλαλούσε ο ίδιος: “Ποιος θέλει ν’ αγοράσει κύριο;” Ανακατεύεις το κύπελο με δηλητήριο; Μήπως δεν το προσέφερες και στον Σωκράτη; Χαρωπός και ήρεμος, χωρίς να τρέμει ή ν’ αλλάξει χρώμα και στάση, το ήπιε όλο ευκολότατα· και, όταν πέθανε, οι ζωντανοί τον μακάριζαν, πιστεύοντας πως και στον Άδη δεν θα έμενε χωρίς θεϊκό μερίδιο. Όσο για τη φωτιά σου, ο Δέκιος, ο στρατηγός των Ρωμαίων, σε πρόλαβε, όταν έστησε νεκρική πυρά ανάμεσα στα στρατόπεδα και θυσίασε τον εαυτό του στον Κρόνο για την κυριαρχία της Ρώμης.
Ή μήπως θα υποβιβάσεις κάποιον άνθρωπο από λαμπρά πλούτη, σπίτια και τραπέζια και πολυτελή ζωή σε τρίβωνα και σακίδιο και επαιτεία για το καθημερινό ψωμί του; Τούτα ήταν η αρχή της ευτυχίας για τον Διογένη, της ελευθερίας και της δόξας για τον Κράτητα.
Ποιους λοιπόν κάνουν δυστυχισμένους τούτα; Τους άνανδρους και τους αλόγιστους, τους άπειρους και τους απαίδευτους, εκείνους που έχουν διατηρήσει τις αντιλήψεις τους αμετάβλητες από τη νηπιακή ηλικία τους. Επομένως η Τύχη δεν είναι δημιουργός της απόλυτης δυστυχίας, αν δεν συνεργεί η κακία. Όπως, δηλαδή, οι άνθρωποι λυγίζουν και δίνουν σχήμα στο ελεφαντόδοντο που έχει γίνει μαλακό και εύπλαστο με ζύθο, αλλά διαφορετικά δεν μπορούν, έτσι και η τύχη, πέφτοντας επάνω σε κείνο που πάσχει από μόνο του και έχει μαλακώσει από την κακία, το κοιλαίνει και το τραυματίζει.
Είναι λοιπόν η κακία τέτοια, ώστε να χρειάζεται τη βοήθεια της τύχης για να προκαλέσει δυστυχία; Πώς μπορεί να συμβαίνει αυτό; Η κακία δεν ξεσηκώνει τρικυμία και καταιγίδα στο πέλαγος, δεν περιβάλλει τις έρημες υπώρειες των βουνών με ενέδρες ληστών κατά μήκος του δρόμου, δεν κάνει σύννεφα γεμάτα χαλάζι να ξεσπάσουν πάνω από καρποφόρες πεδιάδες, δεν φέρνει τον Μέλητο τον Άνυτο ή τον Καλλίξενο ως συκοφάντες, δεν κλέβει τα πλούτη, δεν καθαιρεί από στρατηγίες για να κάνει τους ανθρώπους δυστυχισμένους. Ωστόσο, κατατρομάζει ανθρώπους πλούσιους, ψυχικά γαλήνιους και κληρονόμους περιουσιών· σε ξηρά και σε θάλασσα τρυπώνει μέσα τους ύπουλα και γαντζώνεται πάνω τους, φθείροντάς τους με επιθυμίες, πυρπολώντας τους με θυμούς, συντρίβοντάς τους με δεισιδαιμονίες, τεμαχίζοντάς τους με τα μάτια...





ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ

ΗΘΙΚΑ
ΤΟΜΟΣ 13

ΕΚΔΟΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ


Δεν υπάρχουν σχόλια