“Αν ψάξεις, τα πιο πολλά ανθρώπινα θα βρεις να είναι ταπεινά”. ΜΕΡΟΣ Α (ΣΟΦΟΚΛΗΣ) -(ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ)


ΠΕΡΙ ΦΙΛΑΔΕΛΦΙΑΣ

ΜΕΡΟΣ Α



Σύμφωνα με όσα βλέπω, η αδερφική αγάπη είναι στις μέρες μας τόσο σπάνια όσο ήταν το μίσος μεταξύ αδελφών την παλαιά εποχή· όταν εμφανίζονταν περιπτώσεις τέτοιου μίσους, ήταν τόσο παράδοξες που η κάθε εποχή τις έκανε γνωστές σε όλους ως παραδείγματα σε τραγωδίες και άλλες θεατρικές παραστάσεις·
όμως όλοι οι σημερινοί άνθρωποι, όταν συναντούν αδελφούς που είναι καλοί ο ένας προς τον άλλον, τους θαυμάζουν εξίσου με τους περίφημους γιους του Μολιόνη, οι οποίοι, κατά κοινή πεποίθηση, είχαν γεννηθεί με τα σώματά τους ενωμένα· το να χρησιμοποιούν από κοινού την πατρική περιουσία, τους φίλους και τους δούλους τους θεωρείται το ίδιο απίστευτο και αλλόκοτο σαν να χρησιμοποιεί μια ψυχή τα χέρια και τα πόδια και τα μάτια δύο σωμάτων.
Οι περισσότερες αγάπες είναι πραγματικά σκιές, απομιμήσεις και είδωλα εκείνης της πρώτης αγάπης που εμφύτευσε η φύση στα παιδιά προς τους γονείς και στους αδελφούς προς αδελφούς· δες αν αυτός που δεν την σέβεται μπορεί ποτέ να δώσει κάποια εγγύηση καλής θέλησης σε ξένους ή τι είδους άνθρωπος είναι εκείνος που προσφωνεί τον φίλο του “αδελφό”, όταν τον χαιρετάει ή όταν του γράφει, αλλά δεν θέλει ούτε να περπατήσει στον ίδιο δρόμο με τον αδελφό του.
Κανένας πατέρας δεν αγαπά τόσο τους λόγους ή τις τιμές ή τα πλούτη όσο τα παιδιά του· γι’ αυτό οι πατέρες δεν ευχαριστιούνται τόσο βλέποντας τους γιους τους ν’ αποχτούν φήμη στους λόγους, ν’ αποκτούν πλούτη ή αξιώματα όσο βλέποντας την αγάπη μεταξύ τους. Έτσι, λένε για την Απολλωνίδα από την Κύζικο, μητέρα του βασιλιά Ευμένη και άλλων τριών γιων, του Αττάλου, του Φιλεταίρου και του Αθηναίου, ότι πάντοτε μακάριζε τον εαυτό της και ευχαριστούσε τους θεούς όχι για τα πλούτη και τα βασίλεια αλλά επειδή είδε τους τρεις γιους της να είναι στη σωματοφυλακή του μεγαλύτερου, ο οποίος ζούσε χωρίς φόβο, περιτριγυρισμένος από αδελφούς που είχαν ξίφη και δόρατα στα χέρια τους. Αντίθετα πάλι, όταν ο Αρταξέρξης αντιλήφθηκε ότι ο γιος του ‘Ωχος είχε συνωμοτήσει ενάντια στους αδελφούς του, πέθανε από την απελπισία του.
Σκληροί οι πόλεμοι αδερφών”. Όπως λέει ο Ευριπίδης, και ακόμα πιο σκληροί για τους ίδιους τους γονείς τους.
Εκείνος, δηλαδή, που μισεί τον ίδιο του τον αδελφό και οργίζεται μαζί του δεν μπορεί να μη μέμφεται τον πατέρα και τη μητέρα που γέννησαν τέτοιον αδελφό.
Ξέρουμε, άλλωστε, ότι μεγάλες κατηγορίες καταλύουν τη μεγάλη αγάπη και εύνοια. Για τούτο δεν είναι εύκολο να συμφιλιωθούν τα αδέλφια· όπως τα πράγματα που έχουν ενωθεί, ακόμα και αν χαλαρώσει η κόλλα, μπορούν να ξανακολληθούν και να γίνουν ένα, ενώ, όταν κάτι που είναι ένα σώμα σπάσει ή σκιστεί, δύσκολα βρίσκεται τρόπος να ξανακολλήσει ή να ενωθεί, κατά τον ίδιο τρόπο και οι φιλίες που έχουν πλεχτεί μαζί μέσα από μακρά οικειότητα, ακόμα κι αν οι φίλοι χωριστούν, εύκολα μπορούν να ξαναρχίσουν, αλλά, αν σπάσουν οι αδελφοί τους δεσμούς της φύσης, δεν μπορούν εύκολα να ξαναμονιάσουν, ενώ,ακόμα κι αν το κάνουν, η συμφιλίωσή τους κουβαλάει μαζί της το βρόμικο και ύπουλο σπυρί της καχυποψίας. Κάθε έχθρα ανάμεσα σε ανθρώπους, που χώνεται στην καρδιά μαζί με τα πιο οδυνηρά συναισθήματα, ανταγωνισμό, οργή, φθόνο, μνησικακία, προκαλεί πόνο και ταραχή· όταν όμως η έχθρα είναι ενάντια σε αδελφό, με τον οποίο είναι απαραίτητο να συμμετέχει στις θυσίες και στις οικογενειακές τελετές, να θάβεται στον ίδιο τάφο, και στη ζωή, ίσως να μένει στην ίδια ή σε γειτονική κατοικία, η τέτοια έχθρα διατηρεί την ίδια οδυνηρή κατάσταση διαρκώς μπροστά στα μάτια μας, θυμίζοντας κάθε μέρα τη μωρία και την παραφροσύνη που έχει κάνει γλυκύτερο και συγγενικότερο πρόσωπο το σκυθρωπότερο στα μάτια μας και κείνη την προσφιλέστερη και πιο οικεία φωνή από τα παιδικά μας χρόνια την πιο φοβερή στα αυτιά μας.
Τι πρέπει λοιπόν να κάνει, θα μπορούσε να ρωτήσει κάποιος, ένας που έχει κακό αδελφό; Πρέπει τούτο πάνω απ’ όλα να θυμόμαστε, ότι η κακία μπορεί ν’ αγγίζει κάθε είδος φιλίας, και, σύμφωνα με τον Σοφοκλή, “αν ψάξεις, τα πιο πολλά ανθρώπινα θα βρεις να είναι ταπεινά”. Είναι αδύνατον, άλλωστε, ν’ ανακαλύψουμε ότι οι σχέσεις μας με συγγενείς ή φίλους ή εραστές είναι καθαρές, ελεύθερες από πάθη και απαλλαγμένες από κακότητα. Έτσι και ο Λάκων, όταν παντρεύτηκε γυναίκα μικρόσωμη, είπε ότι από τα κακά πρέπει να διαλέγει κάποιος τα μικρότερα· τους αδελφούς όμως πρέπει να τους συμβουλεύει κάποιος με σωφροσύνη να υπομένουν καλύτερα τα κακά που τους είναι πιο οικεία παρά να δοκιμάζουν εκείνα που τους είναι ξένα· το πρώτο, επειδή είναι αναγκαίο, δεν προκαλεί κατηγορίες, ενώ το δεύτερο, επειδή το διαλέγουμε, είναι αξιοκατάκριτο.







Ακολουθεί β’ μέρος


ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ

ΗΘΙΚΑ
ΤΟΜΟΣ 13

ΕΚΔΟΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ




Δεν υπάρχουν σχόλια